Biên khảo Văn hóa Mông (3 )

 

              Tham khảo

                  Tác phẩm dân gian

              Tiếng hát làm dâu

Ra tháng thỏ gặp trời sấm mới(1)

Khắp mơi nơi ve sầu kêu rạo rực chim chóc vui hát ca

Riêng vàng anh cất tiếng buồn nỉ non

Năm nay em đi làm dâu

Thân khác gì trâu măng đeo ách

Ra tháng thỏ gặp trời sấm mới

Khắp chốn chốn ve sầu kêu rạo rực chim chóc vui hát ca

Riêng cứ cư cất tiếng than nỉ non ......


            Năm nay em đi làm vợ

Thân khác gì trâu măng buộc cọc

Năm nay em đi làm dâu

Em làm chín ngày mười thời gian(2)

Chẳng có lúc có giờ dưỡng nghỉ

Trâu măng cày dây thiếu không biết ải(3)

Em đi làm dâu  không có mùa nghỉ chỉ có mùa làm(4)

Chỉ có chết thân hoá làm con ve lột xác(5)

Chỉ có chết thân mới như trâu măng tuột ác;

Chỉ có chết mình biến làm con ve lột xác

Chỉ có chết mình mới như trâu măng tuột sẹo(1)

Cái suốt kêu "két két" vì không hợp guồng

E rằng chồng em sẽ không hợp em chung sống một cửa

Cái suốt kêu "kẹt kẹt" vì không hợp dây(2)

Sợ rằng chồng em sẽ không hợp em chung sống một nhà.

                                               

                                              Người hát: Sùng A Vàng

                                                Vạn Hoà- Sa Pa - Lào Cai

Em ơi! Chị theo em than thở đôi lời:

Em có ống tốt lại đũa tốt

Em có lứa tốt lại đôi tốt

Em có sáo tốt lại có đàn môi tốt(3)

Em có chồng tốt chồng em lại hiền;

Chị được ống xấu lại đũa xấu

Chị được lứa xấu lại đôi xấu

Chị được sáo xấu lại được đàn môi xấu

Chị được chồng xấu chồng chị lại ác.

Chị được ruộng xấu bờ đắp cũng xấu

Chị lứa đôi xấu khiến sai(4) cũng xấu

Chị được ruộng xấu cày bừa cũng xấu

Chị được chồng xấu chẳng tốt khiến tốt sai;

Em có ruộng tốt bờ đắp cũng tốt

Em lứa đôi tốt khiến sai cũng tốt

Em được ruộng tốt cày bừa cũng tốt

Em được chồng tốt được tốt khiến tốt sai.

Lúa gặp bịch xấu lúa mục

Chị gặp chồng xấu chị nhục;

Lúa gặp gác xấu lúa mốc

Chị gặp chồng xấu chị khổ;

Chị trốn tháo thân

Người ta bắt được trói chị bằng sợi dây thừng

Đánh chị ba trăm sáu mươi lăm gậy;

Chị chạy tháo thân

Người ta bắt được trói chị bằng sợi dây sắt

Đánh chị ba trăm sáu mưoi sáu roi.

Chị muốn vùng thoát khỏi người chị đau ê ẩm

Chị muốn vùng thoát khỏi thân chị đau như giần.

Trời ơi! Thân chị như thân ngựa thồ không biết hạ gánh(1)

Chị phải trốn tháo thân vì vất vả mà không được ngồi;

Thân chị như thân ngựa thồ không biết hạ đồ (2)

Chị phải chạy tháo thân vì cực nhục mà không được nghỉ

Em ơi! Chị ngắt lá thuốc độc thuốc đắng thật đắng

Đưa lên mồm nuốt ực cho đứt quách thớ gan

Chị ngắt tàu lá thuốc độc thuốc mặn thật mặn

Đưa lên mồm nuốt ực cho chết rảnh thớ tim.

                                    Người hát: Thào Thị Xay

                                    Cao Sơn Mường Khương Lào Cai

Thuở sớm trước đây khi em còn ẵm ngửa

Ngónt ay thon mềm như hạt đậu non

Bố mẹ em chết sớm khi em còn bé con

Không chút gì để lại

Bố mẹ em chỉ để lại cuộn lanh cuộn sợi

Em không có chỗ cất đi

Em đem giấu vào nơi chân vách

Lớn khôn thành người em lấy ra xem

Chuột chù đã kéo làm mười hai cái tổ.

Thuở sớm trước kia khi em còn bế ngửa

Ngón tay thon mềm như hạt đậu non

Bố mẹ chết sớm khi em còn bé con

Chẳng có chi để lại

Bố mẹ chỉ để được cuộn lanh cuộn sợi

Em chẳng có nơi cất đi

Em đem giấu trong ba đon mạ

Lớn khôn thành người em lấy ra coi

Chuột chù đã kéo làm mười hai cái ổ.

Thân em như hoa trân châu(3) nở không nổi

Anh em chỉ vì tham đồ sính lễ của họ Giàng

Gả phăng giao bừa em qua rừng gai đến ở đất người(4)

Em đi đầy năm không một người thân chú cha thăm hỏi.

Càng nghĩ càng nát gan

Càng suy càng đứt sức

Em khóc lăn đường em than lăn sá

Chẳng gặp một ai chỉ gặp đôi vợ chồng người Sã.

Người Sã hỏi: - Con khóc điều chi?

Em rằng: - Con chẳng khóc gì

Chỉ khóc vì họ hàng thân thích

Đem thân con gả quàng gả xiên

Đến ở đất người cách bao rừng gai

Con đi đầy năm người thân cha chú về thăm chẳng có một ai

Vợ chồng người Sã rằng:

- Con ơi chứ khóc!

Để ta về bảo thằng con cả

Đem dao phát cây rừng xanh trụi quang

Cây không mọc được nữa

Cho con thấy họ hàng;

Để ta về bảo đứa con lớn

Đem dao phát cây rừng bằng như gấu áo

Cây không lớn được nữa

Cho con thấy chị em.

                        Người hát: Thào Thị Chấn

                        Nỗ Lực - Mường Khương - Lào Cai

Em đang ở nhà em không hề biết

Nhà trai vác dù vác ô lù lù đến(1);

Em đang ở nhà em không hề hay

Nhà trai vác dù vác ô lù lù vào

Họ chẳng biết chỗ để ô mắc ngay vào cột gác

Thế là năm nay em phải đi làm dâu;

Họ không biết chỗ để dù treo ngay vào cột nhà

Thế mà năm nay em phải đi làm vợ.

Họ nhà trai đòi đi trong ba ngày(2)

Giết ba gà trống đen

Mẹ em bảo em:

- Con ơi! Mai mẹ làm bữa cơm sớm

Con ăn xong con theo khách cùng đi!

Em rằng:

- Mẹ ơi! Ăn con không ăn đi con chẳng đi!

Mẹ em rằng:

- Cha con đã nhận tiền của họ

Con không đi cha vác dao sả thịt

Cha con đã uống rượu của người

Con không đi cha cầm roi đánh đuổi!

Em nói:

- Con rằng con không đi mẹ cha bắt con đi

Mẹ cha nắm roi đồng quất con vun vút

Đuổi con như chia rẽ gia đình(1)

Con mà đi thì cha mẹ lại sầu;

Mẹ cha cầm roi đồng đánh con vun vút

Đuổi con như chia rẽ cửa nhà

Con mà đi thì mẹ cha lại thảm

Con có đi chăng chẳng được đầy năm

Con sẽ vớ cuộn dây nắm cành cây

Theo cuộn dây ngàn năm còn than thở(2)

Con có đi chăng chẳng được đầy tháng

Con sẽ vớ cuộn dây nắm cành cây

Theo cuộn dây ngàn năm còn oán thán(3)

Con chết đi một giấc say là hết

Thịt con nát nhưng máu con không nát

Máu thấm đầy nếp váy(4)

Để xem ai sinh con gái có đau lòng không?

Thịt con nát nhưng máu con không tan

Máu tẩm đầy vết vạt(5)

Để xem ai đẻ con gái có xót dạ không(6)?

                                    Người hát: Giàng Seo Lừ

                                    Đoàn Kết - Mường Khương - Lào Cai

Mẹ cha sinh em không hợp lúc

Lão mối bỗng dưng quỳ gối đòi;

Mẹ cha đẻ em không hợp thời

Lão mối bỗng dưng quỳ gối hỏi.

Tinh mơ ánh dương còn chưa xuyên qua kẽ gác(7)

Lão mối đã tới lải nhải xin;

Tinh mơ mặt trời còn chưa xuyên qua kẽ nhà

Lão mối đã về lài nhài đón.

Anh họ đứng phắt dậy cầm tay lôi

Em họ đứng phắt lên nắm tay kéo

Kéo phăng ra ngoài cửa

Em nước mắt như mưa sấm mưu gió lã chã ứa;

Anh họ đứng phắt lên nắm tay kéo

Em họ đứng phắt dậy cầm tay lôi

Lôi thốc ra ngoài ngõ

Em nước mắt như mưa gió mưa sấm ròng ròng tuôn.

Đi đến nơi cơm trưa(1)

Ông mối ăn một thìa bắt một thìa khấn ma rừng phù hộ(2)

Em không ăn thì đói

Ăn thì lo không biết về nhà chồng làm ăn(3) ra sao

Ông mối ăn một thìa hắt một thìa cầu ma núi phù hộ

Em không ăn thì đói

Ăn thì lo không biết về nhà chồng làm mặc(4) ra sao.

Em về nhà chồng

Chưa qua năm mẹ chồng đã kể bạc;

Về nhà chồng chưa đủ ngày

Mẹ chồng đã kể của

Em thổi cơm chưa chín

Mẹ chồng đã bày mâm

Anh lớn cầm thìa anh lớn chê cơm không chín

Em bé bưng bát em bé trách cơm chẳng vừa(5)

Em buồn sắp chết

Xách thùng gỗ ghép bốn chục mảnh nẹp bốn mươi vòng đai(6) ra

bờ suối trong xanh

Thấy con thuồng luồng to bằng guồng tơ

Mẹ chồng rằng:

- Ô thuồng luồng to bằng guồng sợi

Sao thuồng luồng không bắt giúp !

ádda

Many people cannot distinguish between the Woman Replica Watch and other Rolex replica watches. The dial is impressively designed using black and silver and the case is of stainless steel. A Cellini replica has a genuine leather strap that adds to its looks.

ĐVN

Kính gửi anh HAĐINHCAN

Vào thăm nhà anh thấy đầy ắp tài sản quý về Văn hoá Dân tộc...
Chúc anh luôn vui và ngày càng gom được nhiều vốn quý giá này.

Database error

ERROR From DB mySQL

DB Error: Database query failed!
» Error No: 1062
» Error detail: Duplicate entry '11700399' for key 'PRIMARY'
» Query: INSERT INTO bd_estore_online_users (id,store_id,sid,uid,username,usertype,ip,last_updated,last_page) VALUES (NULL,'3535','0a2f8cs6ep40ucfsl3fjqe9c37','0','Guest','0','54.92.164.184','2018-09-18 22:16:08','/a105959/bien-khao-van-hoa-mong-3.html')